Hà Nội chuyển từ cấm sang 'khuyến khích hạn chế xe máy xăng' tại Hoàn Kiếm

UBND TP Hà Nội vừa có tờ trình về việc đề nghị ban hành Nghị quyết thông qua Đề án “Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, thành phố Hà Nội”.

Theo đó, UBND TP Hà Nội bổ sung mục tiêu khẳng định: Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1 chỉ là một trong những công cụ quản lý môi trường áp dụng trên nền quy hoạch hiện có, không phải một quy hoạch thay thế hay một phân vùng quản lý độc lập mới.

Giai đoạn 1 của đề án thí điểm vùng phát thải thấp sẽ được triển khai từ ngày 1/7 đến 31/12/2026 tại phường Hoàn Kiếm, chia thành hai khu vực.

Khu vực 1 có diện tích khoảng 0,5km², chu vi 3,5 km, dân số khoảng 20.000 người, được bao quanh bởi các tuyến phố Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân và Lý Thái Tổ.

Khu vực 2 nằm trong phạm vi các tuyến phố Tràng Thi, Phùng Hưng, Hàng Đậu, Trần Nhật Duật, Trần Quang Khải, Tràng Tiền và Hàng Khay, bao gồm phần lớn khu phố cổ, có diện tích khoảng 1,65km² và chu vi 5,5km.

Giai đoạn 3, từ ngày 1/1/2028 đến 31/12/2029, vùng phát thải thấp sẽ được mở rộng ra toàn bộ khu vực bên trong vành đai 1,

Đối với khu vực 1, Hà Nội đề xuất cấm toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ, gồm ô tô, xe máy và xe gắn máy, lưu thông từ 19h - 24h vào các ngày thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần.

Đáng chú ý, tại khu vực 2, Đề án khuyến khích xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động trên các nền tảng gọi xe công nghệ hạn chế hoạt động và từng bước chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh.

Các đơn vị cung cấp nền tảng ứng dụng được khuyến khích điều chỉnh hệ thống quản lý, điều hướng phương tiện để hỗ trợ lộ trình chuyển đổi.

Với xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch không tham gia kinh doanh vận tải qua ứng dụng, Hà Nội khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện thân thiện môi trường hoặc đáp ứng các tiêu chuẩn khí thải theo lộ trình do Chính phủ và thành phố ban hành.

Với ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch, bao gồm xe chở học sinh, xe buýt và xe đưa đón cán bộ, công nhân viên, thành phố khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch hoặc đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 trở lên theo quy chuẩn Việt Nam.

Xe ô tô trên 16 chỗ, gồm xe chở học sinh, xe buýt và xe đưa đón cán bộ, công nhân viên, sẽ bị cấm lưu thông trong giờ cao điểm (từ 6h - 9h và 16h - 19h30 hằng ngày). Trường hợp cần hoạt động trong khung giờ này phải được Công an TP Hà Nội chấp thuận bằng văn bản.

Theo đề án, người sử dụng ô tô dưới 16 chỗ và xe bán tải (pick-up) được khuyến khích chuyển sang sử dụng phương tiện giao thông công cộng, phương tiện phi cơ giới hoặc các loại xe sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện với môi trường và đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4 trở lên.

Với xe tải thông dụng có tổng khối lượng dưới 2 tấn, xe chỉ được phép lưu thông ngoài giờ cao điểm (từ 6h - 9h và 16h - 19h30 hằng ngày). Trường hợp hoạt động trong giờ cao điểm phải được Công an TP Hà Nội chấp thuận bằng văn bản.

Xe tải từ 2 tấn đến 3,5 tấn chỉ được phép hoạt động trong khung giờ từ 21h - 6h hôm sau; ngoài thời gian này cũng phải được cơ quan công an cho phép. Các loại xe tải có tổng khối lượng trên 3,5 tấn bị cấm lưu thông hoàn toàn trong vùng phát thải thấp.

Đồ họa dự kiến của Đề án "Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, thành phố Hà Nội". Đồ họa: Kiều Tú

Giải thích việc thay đổi từ "cấm" sang "khuyến khích hạn chế hoạt động" đối với xe máy chạy xăng kinh doanh từ ngày 1/7/2026 tại vùng lõi Hoàn Kiếm, Hà Nội cho rằng quy định lưu thông phương tiện tác động đến tài xế công nghệ, shipper và lao động nền tảng công nghệ. Đây là nhóm chịu tác động xã hội trực tiếp và sớm nhất do phụ thuộc vào phương tiện để tạo thu nhập.

Trường hợp cấm ngay xe máy xăng hoạt động trên nền tảng tại khu vực 1, tác động có thể ảnh hưởng đến gần 4.000 tài xế thường xuyên hoạt động, hơn 1.000.000 giao dịch/tháng, trên 350.000 người dùng và hơn 1.000 đối tác nhà hàng/thương nhân.

Bên cạnh đó mức độ sẵn sàng chuyển đổi của tài xế còn hạn chế. Khảo sát 1.759 tài xế cho thấy 61% chưa từng trải nghiệm xe điện. Các lo ngại chính gồm, xe xăng còn đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng, quãng đường di chuyển sau mỗi lần sạc pin xe điện chưa cao, tuổi thọ và độ bền pin, thời gian sạc, giá xe điện, số lượng và chi phí trạm sạc.

Về quy định cấm toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ (bao gồm xe môtô, xe gắn máy, xe ôtô các loại) từ 19h đến 24h các ngày thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật hằng tuần, trong khu vực 11 tuyến phố thí điểm vùng phát thải thấp, Hà Nội giải thích thêm đây là khu vực không gian đi bộ Hồ Gươm và vùng phụ cận được triển khai từ năm 2016 và việc cấm toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ lưu thông cũng được thực hiện từ thời điểm triển khai phố đi bộ.

Thành phố cũng đã có kế hoạch mở rộng không gian đi bộ Hồ Gươm và vùng phụ cận từ 1/7. Hai tuyến phố Lý Thái Tổ và Nguyễn Hữu Huân có thể sẽ được đưa vào không gian đi bộ để thuận lợi cho khu vực thí điểm vùng phát thải thấp.