Khoảnh khắc hiếm gặp của "khủng long sống"
Theo Cambodianess và Agence Kampuchea Presse, Tổ chức Bảo tồn Biển Campuchia (Marine Conservation Cambodia - MCC) đã ghi nhận một cá thể "khủng long sống" tại quần đảo Koh Sdach, tỉnh Koh Kong. Con cá mập voi này được phát hiện ngày 14/2 khi bơi tới gần tàu của nhóm bảo tồn, ngay tại khu vực có mô hình sinh cảnh cá nhân tạo mà MCC triển khai. Chỉ riêng chi tiết ấy cũng đủ khiến lần xuất hiện này trở nên khác thường, bởi cá mập voi vốn là loài không dễ bắt gặp, nhất là ở khoảng cách gần như vậy.
Giữa vùng biển tưởng như bình lặng ngoài khơi Campuchia, một cá thể "khủng long sống" khổng lồ bất ngờ xuất hiện rồi lướt sát mặt nước. (Ảnh: AKP)
Danh tính của "khủng long sống" được nhắc tới trong tiêu đề thực ra là cá mập voi, loài cá lớn nhất thế giới hiện nay. Theo NOAA, cá mập voi có thể dài tới khoảng 40 feet, tức hơn 12 mét, trong khi đánh giá của IUCN cho biết loài này có thể đạt tới cỡ 18-20 mét. Kích thước đồ sộ, thân phủ các đốm sáng đặc trưng và dáng bơi chậm rãi của chúng dễ khiến người đối diện có cảm giác như đang nhìn thấy một sinh vật bước ra từ thời tiền sử.
“Khủng long sống” khổng lồ bất ngờ nổi lên giữa biển, khoảnh khắc hiếm khiến ai thấy cũng nói may mắn. (Nguồn: AKP)
Điều khiến cá mập voi trở nên đặc biệt nằm ở chỗ chúng khổng lồ nhưng lại khá hiền, chủ yếu kiếm ăn bằng cách lọc sinh vật phù du và các sinh vật nhỏ trong nước. Vì vậy, sự xuất hiện của loài này thường không chỉ mang ý nghĩa thị giác đơn thuần, mà còn gợi ra một thực tế đáng chú ý hơn: vùng biển ấy vẫn còn khả năng nuôi dưỡng những mắt xích quan trọng trong chuỗi thức ăn. Nói cách khác, đằng sau khoảnh khắc "trồi lên gây choáng" là câu chuyện về chất lượng hệ sinh thái biển.
Không chỉ là cảnh tượng lạ, còn là tín hiệu cho hệ sinh thái biển
Thực tế, vùng biển Campuchia những năm gần đây đang được nhắc tới nhiều hơn trong các câu chuyện bảo tồn. Fauna & Flora cho biết tổ chức này đã đồng hành với Campuchia trong lĩnh vực bảo tồn biển từ năm 2010; khu vực quản lý nghề cá biển đầu tiên của nước này được chính thức thành lập từ tháng 6/2016 theo hướng vừa bảo tồn đa dạng sinh học, vừa hỗ trợ sinh kế và du lịch bền vững. Trước đó, năm 2024, các nhà bảo tồn cũng lần đầu ghi nhận hiện tượng san hô sinh sản đồng loạt trong vùng biển Campuchia, một dấu hiệu tích cực cho thấy các rạn san hô tại đây vẫn giữ được sức sống đáng kể dù chịu áp lực từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm và phát triển ven bờ.
Danh tính của "khủng long sống" được nhắc tới trong tiêu đề thực ra là cá mập voi, loài cá lớn nhất thế giới hiện nay. (Ảnh: AKP)
Ở chiều ngược lại, "khủng long sống" cá mập voi vẫn là loài đang ở trong tình trạng đáng lo. IUCN hiện xếp cá mập voi vào nhóm nguy cấp, với xu hướng quần thể tiếp tục suy giảm. Bản cập nhật năm 2025 của cơ quan này cho thấy riêng tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, quần thể cá mập voi được suy luận đã giảm hơn 65% trong khoảng 120 năm qua, tương đương ba thế hệ. Bởi vậy, mỗi lần xuất hiện của loài cá này ở ngoài tự nhiên đều không đơn thuần là một hình ảnh đẹp, mà còn mang giá trị cảnh báo và theo dõi bảo tồn rất lớn.
Các nghiên cứu gần đây cho thấy lý do khiến loài vật khổng lồ này dễ tổn thương lại nằm ở chính tập tính của chúng. Một nghiên cứu năm 2024 chỉ ra rằng cá mập voi dành gần một nửa thời gian ở tầng nước mặt, tức khu vực dễ giao cắt với tàu thuyền. Nghiên cứu này cũng cho biết hơn 90% không gian di chuyển theo phương ngang của loài có chồng lấn với hoạt động của tàu lớn. Ngoài nguy cơ va chạm, các chuyên gia còn nhắc tới du lịch thiếu kiểm soát, va chạm với tàu nhỏ, mắc lưới ngoài ý muốn và các chấn thương liên quan đến đánh bắt cá như những mối đe dọa đáng kể.
"Khủng long sống" cá mập voi vẫn là loài đang ở trong tình trạng đáng lo. IUCN hiện xếp cá mập voi vào nhóm nguy cấp. (Ảnh: The Guardian)
Chính vì thế, giới bảo tồn Campuchia xem lần chạm mặt ở Koh Sdach là một tín hiệu vui nhưng cũng là lời nhắc nhở rõ ràng. Cơ quan thông tấn Campuchia cho biết khuyến cáo được đưa ra khi gặp cá mập voi là giữ khoảng cách an toàn, giảm tốc độ tàu và tuyệt đối không chạm vào con vật. Một "khủng long sống" bất ngờ trồi lên giữa biển khơi có thể mang lại cảm giác quá may mắn cho người chứng kiến, nhưng về lâu dài, điều quan trọng hơn là con người đủ kiềm chế để vùng biển ấy tiếp tục còn chỗ cho những sinh vật kỳ vĩ như vậy quay trở lại.
