"Tôi từng nghĩ thu nhập hơn 40 triệu đồng/tháng là đủ để sống thoải mái. Nhưng càng lớn tuổi, tôi càng nhận ra tiền không chỉ dành cho bản thân mình nữa."
Đó là chia sẻ của chị Minh (43 tuổi, Hà Nội), nhân viên văn phòng, hai con đang học tiểu học.
Tổng thu nhập của cả gia đình khoảng 42 triệu đồng/tháng , mức thu nhập được xem là khá so với mặt bằng chung. Tuy nhiên khi liệt kê toàn bộ các khoản chi cố định, chị mới nhận ra phần tiền thực sự dành cho hai vợ chồng không còn bao nhiêu.
Bảng chi tiêu hàng tháng của gia đình
| Khoản chi | Số tiền |
|---|---|
| Chi phí cho con cái | 12 triệu đồng |
| Học thêm, ngoại khóa | 4 triệu đồng |
| Hỗ trợ bố mẹ hai bên | 6 triệu đồng |
| Nhà ở (trả góp, phí quản lý, điện nước) | 8 triệu đồng |
| Ăn uống, sinh hoạt | 7 triệu đồng |
| Tiết kiệm | 2-3 triệu đồng |
| Tổng cộng | 39-40 triệu đồng |
Nhìn vào bảng chi tiêu, nhiều người bất ngờ khi nhận ra rằng chỉ riêng các khoản liên quan đến gia đình và người thân đã chiếm phần lớn thu nhập.
Tiền dành cho hai con bao gồm học phí, ăn bán trú, đồng phục, bảo hiểm, các khoản phát sinh ở trường và chi tiêu cá nhân. Nếu cộng thêm 4 triệu đồng tiền học thêm, tiếng Anh và kỹ năng, tổng chi phí cho con đã lên tới khoảng 16 triệu đồng mỗi tháng, tương đương gần 40% tổng thu nhập.
Trong khi đó, khoản 6 triệu đồng hỗ trợ bố mẹ hai bên được duy trì đều đặn nhiều năm nay. Với chị Minh, đây là khoản không thể cắt giảm.
"Ngày trước bố mẹ nuôi mình khôn lớn. Bây giờ ông bà lớn tuổi, có lương hưu nhưng không nhiều, mình vẫn muốn san sẻ một phần", chị nói.
Thế hệ 8X đang ở giai đoạn áp lực nhất về tài chính?
Nhiều chuyên gia gọi những người sinh trong thập niên 1980 là thế hệ "bánh mì kẹp".
Họ đứng giữa hai đầu trách nhiệm: phía trên là cha mẹ đang bước vào tuổi già với nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng lớn; phía dưới là con cái trong độ tuổi học hành, cần đầu tư nhiều cho giáo dục và phát triển kỹ năng.
Nếu thế hệ trước thường tập trung nuôi con, còn thế hệ trẻ hiện nay có xu hướng sống độc lập hơn, thì nhiều gia đình 8X lại đang phải gánh cùng lúc cả hai trách nhiệm.
Điều đáng nói là phần lớn các khoản chi này đều là chi phí khó cắt giảm.
- Tiền học cho con không thể bỏ.
- Tiền hỗ trợ bố mẹ khó lòng giảm xuống.
- Chi phí nhà ở, điện nước hay thực phẩm cũng ngày càng tăng theo giá cả thị trường.
Vì vậy, dù thu nhập không thấp, cảm giác "làm mãi vẫn không dư" xuất hiện ở rất nhiều gia đình trung niên.
Điều khiến nhiều người lo nhất không phải là chi tiêu
Điều khiến chị Minh trăn trở nhất không phải tổng số tiền phải chi mỗi tháng, mà là khoản còn lại cho tương lai.
Sau khi thanh toán mọi chi phí, gia đình chỉ còn khoảng 2-3 triệu đồng để tiết kiệm.
Con số này tương đương chưa tới 10% thu nhập.
Nếu không có biến cố lớn, khoản tiết kiệm vẫn tăng dần theo thời gian. Nhưng chỉ cần một đợt nằm viện, sửa nhà, thất nghiệp hoặc phát sinh học phí lớn cho con, kế hoạch tài chính có thể bị đảo lộn ngay lập tức.
Đây cũng là nỗi lo chung của không ít gia đình 8X hiện nay.
Họ không thuộc nhóm thu nhập thấp nhưng cũng chưa đủ dư dả để cảm thấy an toàn. Phần lớn thu nhập đang được dùng để duy trì trách nhiệm với gia đình thay vì tích lũy cho chính mình.
Bài toán không phải kiếm thêm bao nhiêu mà là chuẩn bị sớm hơn
Các chuyên gia tài chính cá nhân cho rằng giai đoạn tuổi 40-50 là thời điểm cần đặc biệt quan tâm đến quỹ dự phòng và kế hoạch nghỉ hưu.
Thực tế, nhiều gia đình chỉ bắt đầu nghĩ đến tiết kiệm khi con đã lớn hoặc cha mẹ đã ổn định tuổi già. Nhưng lúc đó quãng thời gian tích lũy không còn nhiều.
Với những gia đình có hoàn cảnh tương tự, điều quan trọng không phải là cắt giảm những khoản dành cho người thân, mà là chủ động xây dựng các quỹ tài chính riêng biệt:
- Quỹ giáo dục cho con.
- Quỹ chăm sóc cha mẹ.
- Quỹ dự phòng khẩn cấp từ 6-12 tháng chi tiêu.
- Quỹ hưu trí cho chính bản thân.
Bởi nếu chỉ chăm lo cho hai thế hệ trước và sau mà quên chuẩn bị cho chính mình, rất có thể một ngày nào đó chúng ta lại trở thành gánh nặng tài chính của con cái.
Bảng chi tiêu của gia đình chị Minh khiến nhiều người giật mình không phải vì mức thu nhập 42 triệu đồng quá thấp hay quá cao. Điều khiến người ta suy nghĩ là dù kiếm được số tiền mà nhiều người mơ ước, phần lớn thu nhập vẫn đang chảy về những trách nhiệm gia đình.
Đó cũng là chân dung rất điển hình của nhiều người thuộc thế hệ 8X hiện nay: ở giữa cuộc đời, ở giữa hai thế hệ và luôn cố gắng để không ai bị bỏ lại phía sau.
