Đi làm nhưng “không dám nghỉ phép”: Nghỉ vẫn phải nghe điện thoại không thì “bị cho out luôn”?

Ngày nghỉ phép là quyền lợi của người lao động, được Luật lao động quy định và nêu rõ. Chuyện này ai cũng biết cả, chúng ta không còn lạ gì nữa.

Theo khoản 1, khoản 2 Điều 113 Bộ luật Lao động 2019, người lao động làm việc đủ 12 tháng cho đơn vị sử dụng lao động sẽ được nghỉ phép năm, hưởng nguyên lương theo hợp đồng lao động như sau:

- Người làm công việc trong điều kiện bình thường: Nghỉ 12 ngày làm việc.

- Người lao động chưa thành niên, lao động là người khuyết tật, người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm: Nghỉ 14 ngày làm việc.

- Người làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm: Nghỉ 16 ngày làm việc.

Rõ ràng, nghỉ phép và nhận nguyên lương ngày nghỉ phép là quyền lợi chính đáng của người lao động. Tùy vào môi trường và tính chất công việc mà mỗi doanh nghiệp sẽ có quy định/cơ chế duyệt nghỉ phép khác nhau.

Dân văn phòng bức xúc

Gần đây trên Threads, không ít người thở dài, băn khoăn vì chuyện xin nghỉ phép.Một người băn khoăn vì sếp cho nghỉ nhưng lại yêu cầu nhân sự xin nghỉ phải luôn nghe điện thoại hoặc trả lời tin nhắn nếu có việc, còn không thì “cho out luôn”.

Còn 1 người khác thì lại kể rằng công ty cô chẳng ai xin nghỉ phép, 1 năm 12 ngày phép còn nguyên vì sợ nghỉ nhiều bị đánh giá. Cuối năm số ngày phép chưa dùng cũng không được quy đổi thành lương hay cộng dồn vào ngày nghỉ phép của năm sau.

Phía dưới phần bình luận của những bài đăng này, đa số mọi người đều đồng tình: Dùng ngày nghỉ phép là quyền lợi của mình, mình chỉ cần báo trước để cấp trên sắp xếp nhân sự, đồng thời hoàn thành những đầu việc cần làm trước ngày nghỉ. Nếu còn ngày phép, kể cả là xin nghỉ đi chơi, đi du lịch cũng vẫn là ok, chẳng có gì phải lăn tăn.

“Chỗ mình leader còn giục mọi người dùng hết ngày phép, vì công ty mình cũng không có cơ chế quy đổi ngày phép thành lương hay cộng dồn vào năm sau. Còn ngày nghỉ thì kể cả là nghỉ rồi nằm nhà chơi cũng là quyền lợi của mình mà, có gì đâu ngại. Sếp nào mà không hiểu điều đó thì cũng nên cân nhắc” - Một người chia sẻ.

“Mình thấy chuyện nghe điện thoại hay trả lồi tinh nhắn lúc nghỉ phép là quyền của người nghỉ phép. Kiểu tuỳ tâm ấy, tại họ đã chọn nghỉ phép thì đương nhiên chả ai muốn phải nghe điện thoại hay trả lời tin nhắn, phiền cực kỳ” - Một người thẳng thắn.

“Nghỉ phép mà vẫn bắt available để trả lời xử lý công việc thì đấy là làm online, là work from home chứ có phải nghỉ phép đâu. Nghỉ phép là nghỉ, không cho công việc xía vô ấy chứ” - Một người đồng tình.

“Nhưng đôi khi cũng thông cảm cho sếp chút, thực sự không phải sếp nào cũng muốn làm phiền nhân sự đang nghỉ phép, nhưng nhiều khi bắt buộc phải vậy vì tính chất công việc các bạn đảm nhiệm” - Một người chia sẻ góc nhìn.

Vì sao dân văn phòng cảm thấy “không dám nghỉ phép”?

Việc người lao động “không dám nghỉ phép” dù biết rõ đó là quyền lợi chính đáng của mình, là thực trạng đang diễn ra trên toàn thế giới.

Theo khảo sát được thực hiện và công bố bởi Metaintro: Có tới 82% lao động toàn thời gian tại Mỹ được hưởng chế độ nghỉ phép có lương nhưng gần 1/4 trong số đó thừa nhận họ chủ động tránh sử dụng số ngày nghỉ của mình. Trong nhóm những người có nghỉ phép, 42% chỉ nghỉ từ 1 đến 10 ngày mỗi năm. Đáng chú ý hơn, 25% người được hỏi cho biết quản lý của họ không khuyến khích nhân viên nghỉ liên tục một tuần.

Xu hướng này tiếp tục trở nên rõ nét trong năm 2026. Một khảo sát của Harris Poll cho thấy 47% người lao động Mỹ hoặc chưa chắc chắn, hoặc hoàn toàn không có kế hoạch nghỉ phép dù còn ngày phép. Trong số những người ngần ngại nghỉ phép, 48% cho biết nguyên nhân đến từ những lo ngại về nền kinh tế suy yếu và các tin tức sa thải xuất hiện liên tục trên truyền thông.

Nỗi sợ mất việc hiện diện ở hầu hết môi trường công sở. Khảo sát của iHire thực hiện với 589 ứng viên trong hai tháng đầu năm 2026 ghi nhận 23% người tham gia cảm thấy lo lắng về nguy cơ mất việc trong năm nay. Khoảng 15% mô tả bản thân “lo lắng” hoặc “rất lo lắng” về khả năng bị sa thải. Đáng chú ý, hơn 1/4 số người được hỏi cho biết họ đang lo mất việc nhiều hơn so với chỉ 6 tháng trước đó.

Những con số này phản ánh sự thay đổi lớn trong tâm lý người lao động. Nhiều người tin rằng việc đi làm đầy đủ, luôn “có mặt” kể cả ngoài giờ hành chính để trả lời email hay xử lý việc phát sinh là cách chứng minh giá trị của bản thân. Trong môi trường làm việc kết hợp giữa trực tiếp và từ xa, việc nghỉ phép đồng nghĩa với nguy cơ bị “mất dấu” trong mắt cấp trên, hoặc tệ hơn là để người khác thay thế vị trí của mình trong thời gian vắng mặt.

Sự bất an thậm chí khiến người lao động sẵn sàng đánh đổi quyền lợi cá nhân để đổi lấy cảm giác an toàn. Theo dữ liệu được Metaintro công bố: Trung bình người lao động Mỹ chấp nhận giảm 5% thu nhập và từ bỏ 5 ngày nghỉ phép hàng năm nếu điều đó giúp họ cảm thấy công việc ổn định hơn.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhân sự cho rằng đây lại là một nghịch lý. Nhiều nghiên cứu cho thấy kiệt sức kéo dài làm giảm hiệu suất làm việc, tăng tỷ lệ sai sót và khiến nhân viên mất dần động lực. Những người không nghỉ ngơi đầy đủ thường dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi mãn tính, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả công việc. Nói cách khác, việc cố gắng không nghỉ phép để giữ công việc đôi khi lại khiến nhân viên trở nên kém hiệu quả hơn trong mắt doanh nghiệp.

Bởi vậy, các chuyên gia cho rằng quyết định sa thải thường xuất phát từ chiến lược kinh doanh, ngân sách hoặc việc tái cơ cấu tổ chức, chứ không phải vì một nhân viên đã nghỉ vài ngày phép. Một người làm việc hiệu quả, có đóng góp rõ ràng và duy trì được sức khỏe tinh thần tốt vẫn có giá trị hơn nhiều so với một nhân viên kiệt sức nhưng luôn cố gắng xuất hiện ở nơi làm việc.

Trong bối cảnh thị trường lao động vẫn phủ bóng bởi nỗi lo sa thải, việc ngày càng nhiều nhân viên văn phòng không dám nghỉ phép cho thấy cảm giác bất an đang len lỏi sâu vào đời sống công sở. Những ngày nghỉ đáng lẽ được dùng để tái tạo năng lượng giờ đây lại trở thành thứ mà nhiều người cố gắng tích trữ, như một lớp bảo vệ mong manh trước những biến động khó lường của thị trường việc làm.

(Nguồn: Metaintro.com)